Saradnja škole i privrede na lokalnom nivou: prilika ima, ali kako započeti?

U novije vrijeme od 2003. odnosno Okvirnog zakona o osnovnom i srednjem obrazovanju u Bosni i Hercegovini, te 2008. usvajanjem Okvirnog zakona o srednjem stručnom obrazovanju i obuci u Bosni i Hercegovini promoviše se tzv. autonomija škole “što posebno podrazumijeva slobodu škole da izrađuje i realizira obrazovne sadržaje prema zahtjevima lokalnog tržišta rada”.

U Republici Srpskoj, zakon je usklađen sa Okvirnim i, po aktuelnom zakonu, “uz saglasnost ministra, dio nastavnih programa za stručno obrazovanje, do 30% može da utvrdi nastavničko vijeće na prijedlog stručnih aktiva nastavnika, pri čemu se vodi računa o potrebama tržišta rada jedinice lokalne samouprave”.

U Zapadnohercegovačkom kantonu zakon je takođe usklađen na sličan način, odnosno “dio nastavnog plana i programa koji se može osmišljavati u školama ne sadrži, u pravilu, više od 30% sveukupnog plana i programa. Dio nastavnog plana i programa za svaki stručni predmet, na prijedlog stručnog aktiva, može utvrđivati nastavničko vijeće škole, uz suglasnost ministra. Pri utvrđivanju nastavnog plana i programa uzimaju se potrebe lokalnog tržišta rada”.

Međutim, to što je mogućnost usklađivanja 30% nastavnih programa prema zahtjevima lokalnog tržišta rada data, ne znači da se i koristi.

 Upravo to je Moja budućnost uvidjela kao polaznu tačku za osmišljavanje intervencija kojima se, s jedne strane, jačaju kapaciteti ciljanih škola za uvezivanje sa privredom na lokalnom nivou, a s druge, jačaju kapaciteti privrede za adekvatnim identifikovanjem i blagovremenim saopštavanjem stvarnih potražnje u vezi s potrebnim zanimanjima, uz čitav niz drugih aktivnosti koje jačaju spregu škola-kompanije na lokalnom nivou, na kojem projekat prevashodno djeluje. Sve aktivosti vode profesori škola u saradnji s lokalnom privredom, a koordiniraju predstavnici razvojnih agencija, privrednih komora ili udruženja poslodavaca, tamo gdje postoje. Tamo gdje ih nema, poput Širokog Brijega, sav teret pada na školsko osoblje i njihovu inicijativu.

U teškom periodu pandemije aktivnosti u okviru pomenutih intervencija su nešto usporene ali stale nisu – u maju mjesecu izvršen je prenos iskustava s projekta [2011-2019] koji je podržala Vlada Švajcarske na škole u Trebinju i Širokom Brijegu odnosno profesore koji će kasnije, tokom jula i avgusta mjeseca 2020. voditi proces revizije nastavnih programa za ciljanih zanimanja.

Zanimanja su odabrana na osnovu potreba lokalnog tržišta rada – ‘kuhar’ i ‘turistički tehničar’ u Centru srednjih škola u Trebinju, ‘električar-elektroinstalater’ i ‘tehničar CNC tehnologija’ u Tehničkoj školi u Trebinju; dok je zanimanje, ‘tehničar za mehatroniku’, po prvi put uvedeno u Srednju strukovnu školu u Širokom Brijegu.  Revizije nastavnih programa, u okviru zakonskih pretpostavki, su uspješno provedene uz blisku saradnju s privredom. Ministarstva su odobrila revidirane programe i učenici ciljanih zanimanja svih škola pohađaju časove u skladu s potrebama lokalnog tržišta rada.

Rad na ciljanim lokacijama će se nastaviti i tokom 2021. a u toku je priprema smjernica za reviziju nastavnih programa na lokalnom nivou čime Moja budućnost ima namjeru podijeliti pristup i uspješna iskustva sa svim zainteresovanim školama i poslovnim subjektima širom Bosne i Hercegovine.

Nastavni program je tek jedan dio problematike stručnog obrazovanja; 30%, složićemo se, nije puno ali je dovoljno za prvi korak.

Ko treba da ga napravi?